Geriatra – lekarz dla seniora. Wskazania do wizyty

Treść została przeniesiona z serwisu careexperts.pl, z wpisu https://careexperts.pl/senior/geriatra-lekarz-dla-seniora, który został opublikowany 11.11.2023 r. Przeniesienie odbyło się z poszanowaniem praw do treści, a treść jest wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem w grupie PentaHospitals.

Geriatra to lekarz zajmujący się leczeniem osób starszych. Łączy wiele specjalizacji w jednej osobie, ponieważ seniorzy cierpią na ogół na różne dolegliwości, a geriatra pomaga dobrać odpowiednie leczenie i ułożyć przyjmowanie leków w taki sposób, aby były skuteczne i wzajemnie nie wpływały na swoje działanie.

Geriatra – dlaczego warto wybrać się na wizytę?

Seniorzy cierpią przynajmniej na 2–3 dolegliwości jednocześnie. Głównie są to cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroby układu sercowo-naczyniowego, zwyrodnienia stawów i osteoporoza. Starsi pacjenci zasięgają porad najczęściej u wielu lekarzy różnych specjalności. A ci z kolei leczą przeważnie tylko jedną chorobę, nie uwzględniając innych przypadłości. Zapisują pacjentom leki, które mogą wchodzić w interakcje z tymi, które zostały przepisane przez pozostałych specjalistów. Wizyta u geriatry pomaga ułożyć odpowiedni plan leczenia, z uwzględnieniem wszystkich chorób i przyjmowanych leków. Geriatra jest lekarzem, który zajmuje się kompleksowo opieką nad seniorem – ma także możliwość zlecania szerokiego pakietu badań oraz może wypisywać skierowania do szpitala, jeśli zachodzi taka konieczność.

Geriatra – kim jest?

Lekarz geriatra czy inaczej lekarz osób starszych, zajmuje się profilaktyką, diagnozowaniem i leczeniem chorób wieku podeszłego. Geriatria jest interdyscyplinarna, lekarz tej specjalności jest po części internistą, psychiatrą, neurologiem, ortopedą, diabetologiem, kardiologiem, okulistą, laryngologiem i rehabilitantem.

Geriatra może leczyć całe spektrum chorób dotykających osoby starsze: zaczynając od tych najczęściej występujących, związanych z układem ruchu czy układem krążenia (nadciśnienie, cukrzyca, bóle kręgosłupa, stawów, osteoporoza), poprzez choroby układu nerwowego i psychiczne takie jak demencja, otępienia, depresja, aż po niedożywienie czy problemy z nietrzymaniem moczu.

Plan leczenia u geriatry

Geriatra ustala także priorytety w leczeniu, biorąc pod uwagę stan pacjenta oraz jego oczekiwania. Koordynuje cały plan leczenia, edukuje także pacjenta i jego bliskich odnośnie ważnych aspektów dbania o zdrowie, takich jak rehabilitacja, aktywizacja, prawidłowe żywienie. Udziela także wskazówek pielęgnacyjnych.

Geriatra – holistyczne podejście do pacjenta

Największą zaletą leczenia geriatrycznego jest holistyczne podejście do pacjenta. Geriatra zajmuje się chorym całościowo, a nie jego poszczególnymi dolegliwościami. Jest w stanie rozpoznać pierwotną dolegliwość i zaplanować leczenie tak, aby walka z jedną chorobą nie nasilała drugiej. Dzięki takiemu podejściu do pacjenta, znajomości wszystkich jego chorób i dolegliwości, zmniejsza prawdopodobieństwo przyjmowania przez pacjenta zbyt dużej ilości leków, których działanie się znosi lub potęguje działania uboczne. Geriatra jest także dobrze przygotowany do rozmowy ze starszymi ludźmi, potrafi domyślić się wielu rzeczy, o których wstydzą się mówić starsi pacjenci i skierować rozmowę na właściwy tor. Skupia się nie tylko na dolegliwościach fizycznych pacjenta, lecz także na jego psychice. Dlatego w przypadku tej specjalności ogromne znaczenie mają także predyspozycje osobowościowe lekarza. Dobry geriatra potrafi zaradzić nie tylko problemom zdrowotnym, ale również tym związanym z samopoczuciem psychicznym – zawsze cierpliwie wysłucha i nie zbagatelizuje trosk starszego człowieka. Jeżeli jakieś schorzenie pacjenta jest szczególnie skomplikowane i wymaga dodatkowych konsultacji – skieruje do odpowiedniego specjalisty.

Kiedy umówić się na wizytę u geriatry?

Najczęściej potrzeba kontaktu z geriatrą pojawia się późno, kiedy to pacjent ma już zaordynowane leczenie przez kilku lekarzy różnych specjalności, a trzeba zdecydować, czy i jak przeprowadzać obciążające badanie lub zabieg i jak do niego przygotować pacjenta. Drugim ważnym momentem na kontakt z lekarzem tej specjalności są stwierdzane przez osobę starszą lub przez jej otoczenie zaburzenia pamięci, utrudniające codzienne życie i funkcjonowanie. Często po raz pierwszy seniorzy trafiają do geriatry dopiero z poważnymi zaburzeniami zachowania. Częstą przyczyną potrzeby diagnostyki i nakreślenia planu powrotu do samodzielnego funkcjonowania jest przebyta ciężka choroba, np. udar mózgu, długa hospitalizacja czy poważny zabieg operacyjny.

Kto powinien zgłosić się do lekarza geriatry?

Do lekarza geriatry powinni zgłosić się pacjenci po 65. roku życia, którzy:

• są leczeni z powodu więcej niż jednej choroby,
• skarżą się na różnorodne, czasami trudne do określenia dolegliwości,
• chcą zadbać o zdrowie korzystając z porad profilaktycznych,
• potrzebują planu leczenia z uwzględnieniem przyjmowania leków z różnych grup.

Do geriatry warto zgłosić się po ciężkiej chorobie i długiej hospitalizacji, a także wtedy, gdy dostrzeżemy np. utrudniające codzienne życie zaburzenia pamięci. Im szybciej, tym lepiej – geriatra zajmuje się także diagnozą chorób we wczesnym stadium.

Jak przygotować się na pierwszą wizytę u geriatry?

Pierwsza wizyta u geriatry jest bardzo ważna. Pozwala ona lekarzowi poznać seniora i jego najważniejsze problemy, a seniorowi poznać lekarza, który być może będzie opiekował się nim przez wiele lat. Na wizycie może być obecny opiekun seniora, jeśli pacjent ma takie życzenie. W przypadku osób z demencją warto, aby to opiekun przedstawił lekarzowi najważniejsze objawy problemów seniora.

Co zabrać na wizytę u geriatry?

Podstawowe rzeczy to:

• Dokumentacja medyczna (historia chorób i leczenia) – najlepiej uporządkowana chronologicznie
• Lista wszystkich leków i suplementów diety przyjmowanych w ostatnim czasie.

Przed wizytą dobrze również zastanowić się, co najbardziej dokucza choremu i o co chcielibyśmy spytać lekarza. Pytania można zapisać na kartce.

Gdzie przyjmuje geriatra?

Wizytę u geriatry można odbyć w przychodni, a niektóre placówki oferują też wizyty domowe. Podczas wizyty w domu lekarz widzi, jak chory radzi sobie w codziennym otoczeniu, co pomaga dobrać badania i leczenie.

Jak przebiega wizyta u geriatry? Co bada?

Geriatra podczas wizyty dokładnie bada seniora i ocenia m. in:

• poziom widzenia i słyszenia,
• stan skóry,
• kondycję psychiczną pacjenta – poczucie samotności czy stany depresyjne,
• sprawdza obecność stanów bólowych,
• sprawdza, czy występuje związek objawów niepożądanych z zażywanymi lekami,
• poziom zaburzeń pamięci oraz problemów z poruszaniem się.

Geriatra zawsze kontroluje samopoczucie seniora oraz jego zdolność do samoopieki. Lekarz stara się także ustalić, czy nie pojawiają się objawy kolejnych chorób, dlatego zawsze przeprowadza szczegółowy wywiad oraz zleca badania dodatkowe, które konsultuje.

To może być przydatne w opiece nad seniorem:

• Gimnastyka dla seniorów
• Ćwiczenia pamięci dla seniorów
• Depresja u osób starszych
• Samotność osób starszych
• Starzenie się organizmu. Co się dzieje z naszym organizmem w miarę upływu lat?

Źródła

1. Opieka geriatryczna w perspektywie starzenia się ludności Polski, Barbara Bień, http://bip.stat.gov.pl. [dostęp online: 19.10.2026].
2. Specyficzne potrzeby lecznicze osób starszych a kształcenie geriatrów, Marzena Dubiel, Alicja Klich-Rączka, https://www.ceeol.com. [dostęp online: 19.10.2026].
3. Standardy świadczenia usług medycznych w specjalności geriatria, http://gerontologia.org.pl. [dostęp online: 19.10.2026].
4. Ochrona zdrowia osób starszych, https://www.rpo.gov.pl/pliki/13541772380.pdf. [dostęp online: 19.10.2026].